Fotografie tips - studiotechniek


Oppervlaktverlichting

Bij produkt- en reclamefotografie speelt de verlichting een grote rol. De vorm en inhoud van de fotografie is vaak al vooraf bepaald door de opdrachtgever, vaak via een art-director. Dat lijkt heel beperkend voor de fotograaf, maar het lichtgebruik is in dit soort fotografie van onderscheidend belang. Veel reclame- en produktfotografen zijn daarom altijd bezig met het zoeken naar betere verlichtings-methoden.

Een onderwerp wordt zichtbaar door reflectie of door schaduwwerking, of door een combinatie van beiden. Schaduwwerking is in de fotografie erg populair, het levert vaak mooie rondingen, vormen en diepte op. In de reclame is dit niet altijd een geschikte keuze omdat schaduwen weinig inhoudelijke informatie bevatten. Daarbij zijn goede schaduwen ook nog lastig te maken met studiolicht. Om zonder te veel schaduwwerking toch rondingen en diepte in een foto te krijgen, gebruikt een studiofotograaf vaak het principe van reflectie (van de lichtbron) in het onderwerp.

Een open lamp geeft een harde puntreflectie, meestal niet zo fraai; een softbox geeft een nette vlakke reflectie, maar dus vlak en vaak saai. Toch is zo’n vlakverlichting het begin van een oplossing.

diffusor

De diffusor

Het lichtkarakter van een lamp is aan te passen door het gebruik van zg. diffusors. Door tussen lamp en onderwerp een diffusor te zetten, krijg je zachtere schaduwen. (zachter = geleidelijke overgang van donker naar licht; heet ook wel “gedoezeld”)
Een diffusor kan van alles zijn: een mat stuk vensterglas, een opaal vensterglas, een wit laken, een wit nylon doek, een witte paraplu, opaal perspex etc. etc. Nog steeds worden er nieuwe systemen met diffusors bedacht. Hoe sterker de diffusie, hoe meer de diffusor zich als zelfstandige lichtbron gedraagt en de positie van de eigenlijke (flits)lamp minder van belang is.
Er is sprake van en glijdende schaal tussen het plaatsen van een lichte diffusor voor een open lamp (bijv. een trace) en het moment dat de diffusor zelf als lichtbron te beschouwen is, bijvoorbeeld zoals bij een boxlite. Op zoʼn moment spreek je van een “vlakverlichting”. Voorbeeld: de boxlite van Broncolor of de Flashbox van Hensel. Het lichtvlak is dan de feitelijke lamp.

De meest simpele vlakverlichting is de “softbox”; meestal een tentachtige constructie van zwarte stof en één zijde van lichtdoorlatende witte stof, dat in zijn geheel op een lamp wordt gemonteerd. Licht is erg gevoelig voor allerlei invloeden; de diepte van de softbox, de kleur van het materiaal, de glans van de stof etc.etc; er is nogal wat verschil in lichtkwaliteit tussen de verschillende merken softboxen.
Ook via inwendige reflectie (indirect licht) is diffusie te bereiken; de mooiste lampen zijn vaak combinaties tussen deze twee vormen.

In de laatste decennia, voor de digitalisering van de vakfotografie, is de lichtkwaliteit van de studiolampen en van veel studiofotografen tot grote hoogte gestegen. Subtiele lichtnuances werden op die manier verkregen. Tegenwoordig lijkt het makkelijker om via digitale trucjes de lichtkwaliteit te beïnvloeden. Voor optimale kwaliteit blijft toch een goed origineel raw-bestand, met de beste lichtkwaliteit, nodig.

diffusor

Naast hoogwaardige verlichting is natuurlijk ook een hoogwaardige camera nodig voor produktfotografie. Verstelmogelijkheden, zoals die van de technische camera, zijn ideaal voor produktopnamen. Niet alleen om lijnen recht te zetten, maar ook om scherptevlakken te verstellen en om reflecties te kunnen vermijden. Of juist op te roepen via shiftverstellingen.

Jarenlang is ook de hoge beeldkwaliteit van de TC een goede reden voor het gebruik van deze camera in de reclamefotografie geweest. In dit digitale tijdperk is dit niet altijd meer een argument.

Theoretisch zou je dus met een eenvoudige DSLR al een heel behoorlijke produktopname kunnen maken. Dat kan ook inderdaad wanneer het drukwerk niet al te hoog van kwaliteit is. Of wanneer de foto slechts klein op een internetpagina/ beeldscherm gebruikt gaat worden.
Maar, net zoals de beeldchips steeds beter worden, zo worden ook de druktechnieken en de beeld-schermen steeds beter. De vraag naar betere kwaliteit (in pixels oftewel beeldgrootte, bitdiepte, kleurweergave etc) zal dus actueel blijven.

In de fotostudio zul je dus vaak specialistische apparatuur aantreffen, zoals studiostatieven, systeemcamera’s, high-end digitale achterwanden en softboxen, lichtbakken en spots van allerlei aard.
Dergelijke apparatuur oogt ingewikkeld, maar voor een ervaren studiofotograaf werkt dit sneller en eenvoudiger; en levert meer beeldkwaliteit op.



Fotografie tips