Over 'bewerken' van de foto.


De nieuwe fotografie

In de dertiger jaren van de vorige eeuw was er al discussie over het gebruik van 'beeldbewerking', alleen werd die term toen nog niet gebruikt.
Veel fotografen, toentertijd, pasten allerlei technieken toe om hun foto's een 'schilderij-achtige' uitstraling te geven. In extreme vorm wordt deze trend "het picturalisme" genoemd.
Natuurlijk riep het picturalisme een tegenbeweging op, die nu als "de nieuwe fotografie" bekend staat. Deze tegenbeweging ontstond in Nederland bij de zg. 'Arbeidersfotografen' en bij de academisch gevormde nieuwe lichting grafisch ontwerpers, zoals Paul Schuitema en Piet Zwart.

Terwijl de picturalisten, vaak portretfotografen, allerlei bewerkingen toepasten, zoals filters, kunstlicht, doordrukken en tegenhouden in de doka, schreef Paul Schuitema in 1933 het volgende:

“De oefening van de proletarische fotocorrespondent moet in de eerste plaats het hanteeren van zijn toestel zijn, in de tweede plaats de bestudering van de suggestie. Geen romantiek, geen kunst, maar zakelijke felle-suggestieve propaganda: tactisch ingesteld op klassestrijd, technisch ingesteld op het vak."

Een links georiënteerde grafisch ontwerper als Paul Schuitema werkte net zo makkelijk voor socialistische acties als het bedrijfsleven. De technieken van de socialistische propaganda bleken ook bruikbaar in de reclame. Schuitema schreef ook:

"Individualiteit leidt in de reclame de aandacht van het argument af. De fototechniek vervangt het handwerkelijk voortbrengen der illustratie; ze is onpersoonlijk, vraagt niet de aandacht van den maker, maar voor het argument wat ze illustreert. Ze sluit aan bij de snelle en mechanische wijze waarop de verdere vervaardiging is ingesteld, en is niet afhankelijk van de hand de tekenaar.”

In dezelfde kringen bewoog zich Nico de Haas, die o.m. een manifest '5 punten voor een nieuwe fotografie' schreef. Opvallend is dat de illustratie bij dit manifest een foto is, die qua standpunt en lichtgebruik verre van onpersoonlijk en neutraal is.
Nog voor de oorlog stapte hij van de communistische partij over naar de NSB; en gebruikte daar dezelfde propaganda technieken voor het nationaal socialisme als redacteur van 'Het Nationale Dagblad'.

Original Image

Veel fotografen in die 'nieuwe fotografie' waren achteraf bezien verre van neutraal bezig met hun vak. Dat is ook logisch; zij zochten naar een nieuwe 'beeldtaal' en maakten volop gebruikt van extreme standpunten, aparte uitsnedes, sterke contrasten, montages en extreem kunstlicht.


Mag je een foto bewerken?

Het is voor een fotograaf noodzakelijk om een foto na de opname (digitaal) te bewerken. De fotograaf die beweert dat hij of zij niets aanpast of bewerkt, houdt zichzelf voor de gek. Zo'n fotograaf laat dan alle bewerkingen over aan de algoritmen van de software in de camera en de raw-converter. Die software doet dan automatisch bewerkingen aan het beeld gebaseerd op de keuzes van de programmeurs.
Dit is op zich natuurlijk prima voor een privé-persoon, die gebruik maakt van fotografie voor privé doeleinden, maar niet voor degene die als fotograaf door het leven gaat.

Een foto is niet de werkelijkheid.

Een foto is een interpretatie van de werkelijkheid.
Bij het maken en afwerken van een foto worden een hele serie beslissingen genomen die het uiteindelijke beeld bepalen.
Dat begint al bij de keuze van het brandpunt. Nu zal je misschien denken,'ik heb maar 1 brandpunt, dus ik maak die keuze niet'. Niets is minder waar, je hebt dan gekozen voor dat ene brandpunt. En dat gaat dan maar door: sluitertijd, diafragma, programmastand, moment, standpunt, beeldchip, software, kleurtemperatuur etc etc. Alles is een keuze.
En met die keuzes bepaal je wat je wilt (vertellen) met je foto.
Een fotograaf maakt al die keuzes tijdens het fotograferen en het afwerken. Fotografen met veel ervaring maken veel van die beslissingen razendsnel en intuïtief; vergelijk het met autorijden, na een autorit weet je vaak niet meer welke handelingen je tijdens de rit verricht hebt, maar je weet wel dat je van A naar B bent gereden, en waarom je dat gedaan hebt.
Zo is het ook met fotograferen; je bedenkt vooraf wat voor een beeld of beelden je wilt gaan maken. En op basis van die gedachte, van dat concept, van die visualisatie (etc), maak je aan de lopende band keuzes, die dan (hopelijk) leiden tot het beeld dat je voor ogen had, het verhaal dat je wilt vertellen, het gevoel wat je wilt oproepen, de informatie die je wilt overbrengen.



Keuzes maken is ook 'manipulatie'.

Persbureau Reuters heeft een 'korte' gids >> gemaakt voor fotografen over wat er wel en niet mag met beeldbewerking. Op zich geen gek idee, maar over het gebruik van kunstlicht/ flitslicht wordt niet gesproken, terwijl dat toch ook ingrepen in de werkelijkheid zijn. En als een fotojournalist een bepaald standpunt kiest voor het maken van een foto, kiest hij of zij voor een deel van de werkelijkheid, en laat de werkelijkheid buiten het kader ongezien. Dat is natuurlijk een normale gang van zaken, maar ook een 'bewerking' van de werkelijkheid.


Afwerking


Presentatie

Zoals je ziet is de achtergrond van deze pagina nogal donker. Dat oogt wat somber, maar het zorgt er wel voor dat je de helderheden en kleuren van de foto's op deze pagina beter kan zien, dan met een witte achtergrond. Een witte achtergrond rond een foto 'overstraalt' het beeld; dat zie je al bij geprinte foto's, maar je ervaart het nog veel sterker bij foto's op een beeldscherm. Een beeldscherm geeft licht; het is feitelijk een lamp, waardoor je met 'tegenlicht' de foto bekijkt.

Je ziet hier twee keer exact dezelfde foto, maar elk op een andere achtergrond.
De linker foto oogt donkerder en zachter, de rechter foto oogt lichter en contrastrijker.

Voor het afwerken van een foto is het dus van belang dat je weet hoe deze later gebruikt gaat worden.


Original Image


Ontwikkelen

Een goede digitale camera levert een 'ruwe' vorm van de foto. Dit ruwe bestand is de onbewerkte digitale informatie van de beeldchip. Zo'n 'raw'-bestand is alleen met speciale software zichtbaar te maken. Een browser kan bijvoorbeeld geen RAW lezen.

Wanneer een camera .jpg-bestanden maakt, dan wordt het ruwe bestand direct ('in camera') omgerekend naar een pixelbestand. Dit wordt ook wel 'ontwikkelen' genoemd. Het grootste deel van de informatie, die in het ruwe bestand zit, wordt dan niet gebruikt.
Een (serieuze) fotograaf wil zoveel mogelijk informatie verzamelen en gebruiken; daarom fotografeert een fotograaf in RAW.

Voor het ontwikkelen van RAW-bestanden gebruik je een RAW-converter. In programma's zoals Lightroom, Photoshop, Capture One en Affinty is een RAW-converter ingebouwd.

Original Image raw
Modified Image bewerkt


Een RAW-bestand is meestal vrij flets en contrastloos, wanneer je het voor het eerst opent in een converter. Dus zal je vrijwel altijd enige aanpassingen moeten doen om een goed beeld te krijgen.

De ruwe versie van de 'foto van het meer' was wat somber en vlak; het resultaat na het ontwikkelen is dan ook wat contrastrijker en lichter gemaakt.

Original Image raw
Modified Image bewerkt


De foto 'voetballende kinderen' is gemaakt met een moderne camera, waarbij de beeldchip geen low-pass-filter heeft. Ook zo'n hoge resolutie-opname heeft gewoon bewerking nodig.

Original Image raw
Modified Image bewerkt


Soms ziet een RAW-bestand er al goed uit. Dan is het een kwestie van smaak of er iets aangepast wordt.

Een 'goede' fotograaf laat zich niet leiden door wat de camera en de software automatisch maken van de opnames. Hij of zij gebruikt de software om een eigen karakter aan het beeld te geven.

Original Image raw
Modified Image bewerkt


Soms is alleen het versterken van de al aanwezige sfeer van het licht voldoende voor het afwerken.

Original Image raw
Modified Image bewerkt


Ook bij een foto die gemaakt is in ideale omstandigheden, zoals dit studio-portret, is bewerking nodig om het beste uit de informatie te halen. In dit geval is getracht het portret zo naturel mogelijk te houden. Moderne camera's registreren meer van een onderwerp, dan wij als mens zien. Bij portretten worden zo huid-oneffenheden meestal "te" overdreven zichtbaar.

Original Image raw
Modified Image bewerkt


De foto 'oude man met bril' is een scan van een analoge kleinbeeld-dia. Zo'n scan heeft vrijwel altijd een bewerking nodig.

Original Image scan
Modified Image bewerkt



Beeldbewerkings-software


Er is (2019) een ruim aanbod van app-jes en eenvoudige programma's om foto's te bewerken.
Om een RAW-bestand te bewerken heb je speciale software nodig. Daarin is het aanbod beperkt. De belangrijkste aanbieders zijn Adobe, Phase One en Affinity:

  • - Adobe Lightroom is een raw-converter en een archiveringsprogramma.
  • - Adobe Photoshop is een raw-converter en een professioneel pixelbewerkings-programma.
  • - Capture One is een professionele raw-converter en tether-programma.
  • - Affinity Photo is raw-converter en pixelbewerkings-programma.

Veel camera-fabrikanten leveren zelf ook dergelijke software voor hun eigen camera's. Die maken ze tegenwoordig meestal niet zelf. Zo werkt Sony samen met Phase One; Capture One Express is voor Sony gebruikers gratis te downloaden.

In de fotografische workflow wordt onderscheid gemaakt tussen het converteren van een RAW-bestand (ontwikkelen) en het bewerken van een pixel-bestand (beeldbewerken). In een ruw bestand zijn er nog geen pixels bepaald.

Na het ontwikkelen ontstaat er een pixel-bestand (bitmap) waarin elke pixel een exacte plaats heeft en een bepaalde waarde bezit in kleur en helderheid. In een pixelbestand kan in lagen worden gewerkt en worden gemonteerd.
Een pixel-bestand wordt opgeslagen als .TIFF of .PSD. Een .JPG is ook een pixel-bestand, maar is gecomprimeerd en daarom niet geschikt als kwaliteits-opslag. Een JPG is wel geschikt als transportmiddel en voor het presenteren op internet.